mehmet_okumusMehmet Okumuş 

ERKE Sürdürülebilir Bina Tasarım Danışmanlık 

Mak. Yük. Müh., LEED AP O+M, Enerji Yöneticisi

 

 

Enerjiyi, suyu ve doğal kaynakları az tüketen, daha az atık üreten ve insanlar için daha sağlıklı olan yapılara yeşil bina denir. Dünyada birçok yeşil bina derecelendirme sistemi mevcuttur ve bunlardan dünya çapında en yaygın olanı LEED sertifikasıdır. Birkaç yıl öncesine kadar LEED evler dışında birçok bina türü için sertifikalandırma yapmaktaydı. LEED Evler için Derecelendirme Sistemi,  Amerika Yeşil Binalar Konseyi tarafından evlerin konvansiyonel binalara göre daha sürdürülebilir bir şekilde tasarlanması ve inşa edilmesi için geliştirilmiştir. Bu sertifikanın çıkış amacı evlerin çevreye saygılı, sağlıklı, su ve enerji tasarruflu bir şekilde yapılması ve bu tarz sürdürülebilir yapıların çoğalmasının teşvik edilmesidir.

USGBC’nin yapmış olduğu anketlere göre LEED sertifikalı ev sahipleri önceki evlerine göre %87 oranında daha memnunlardır. Ayrıca ev satın almayı düşünenlerin %70’i işletme maliyetlerinin düşük olması nedeniyle LEED sertifikalı evleri tercih etmektedirler. LEED sertifikalı evlerin tercih edilmelerinin birçok nedeni vardır. Bunlara örnek olarak düşük su, elektrik ve doğal gaz faturaları, daha sağlıklı ve konforlu bir iç ortam, düşük bakım maliyeti, karbon ayak izinin azalması, satış ve kira ücretlerinin artması verilebilir.

LEED Evler sertifikasında diğer LEED derecelendirme sistemlerinden farklı olarak süreçte Yeşil Değerlendirici (Green Rater), Denetçi Firma(Provider), Enerji Değerlendiricisi (Energy Rater) bulunur. Yeşil Değerlendirici LEED Evler Sertifikası’nda kritik bir rol oynar, fakat LEED AP gibi projelendirme ve saha ekibinin doğrudan bir parçası değildir. Yeşil Değerlendirici binanın LEED Evler Serfikası gerekliliklerine uygun inşa edilip edilmediğini gerek proje üzerinde gerekse de saha gözlemleri yaparak inceler.

Binadaki enerji sistemleri ile ilgili performans testlerini  ise Enerji Değerlendiricisi yapar, ve sonuçları Yeşil Değerlendirici’ye iletir. Söz konusu enerji değerlendiricisi, yeşil değerlendirici ile aynı kişi olabilir. Söz konusu testlere örnek olarak EnergyStar yeterliliği, dış cephe infiltrasyon testi, hava kanalı kaçak testi, soğutucu akışkan kaçak testi, dış hava miktarı testi, egzoz hava miktarı testi, üfleme hava miktarı testi verilebilir.

Yeşil Değerlendirici yapmış olduğu çalışmaları doğrudan Amerika Yeşil Binalar Konseyi’ne sunmak yerine Denetçi Firmaya iletir. Denetçi Firma gerekli incelemeleri yapar, ihtiyaç varsa düzeltmeleri yaptırır ve sertifikalandırma için USGBC’ye gönderir.

LEED Evler Sertifikası’nın en zorlayıcı yönü sahada yapılması gereken testlerin çokluğudur. Yeşil Değerlendirici, Enerji Değerlendiricisi ve Denetçi Firma sahaya belirlenecek olan süreçte giderek gerekli testleri ve gözlemleri yapmalıdırlar. Test sonuçları ve çekilen fotoğraflar raporlanmalıdır. Yanlış bir uygulama görüldüğünde bu uygulama düzeltilmeli ve testler tekrarlanmalıdır.

LEED Evler Sertifikası kapsamında 8 adet ana başlık bulunur. Bunlar İnovasyon ve Dizayn Prosesi, Konum ve Bağlantı, Sürdürülebilir Araziler, Su Verimliliği, Enerji ve Atmosfer, Malzeme ve Kaynaklar, İç Mekan Kalitesi, Farkındalık ve Eğitim ana başlıklarıdır. 18 adet ön koşul bulunmaktadır ve toplamda en fazla 136 puan kazanılabilir. Sertifika dereceleri 45-59 Sertifika, 60-74 Gümüş, 75-89 Altın ve 90-136 Platin olmak üzere dörde ayrılır.

Kredi Kategorisi Ön Koşullar Minimum Alınması Gereken Puan Maksimum Alınabilecek Puan
İnovasyon ve Dizayn Prosesi 3 0 11
Konum ve Bağlantı 0 0 10
Sürdürülebilir Araziler 2 5 22
Su Verimliliği 0 3 15
Enerji ve Atmosfer 2 0 38
Malzeme ve Kaynaklar 3 2 16
İç Mekan Kalitesi 7 6 21
Farkındalık ve Eğitim 1 0 3
Toplam 18 16 136

18 adet ön koşul LEED değerlendirme toplantısı yapılması, sürdürülebilirlik planı hazırlanması ve yönetiminin yapılması, erozyon kontrolü, parazit bitkilerin olmaması, bina enerji performansı, soğutucu akışkan testi, FSC (Forest Stewardship Council) sertifikalı ahşap kullanılması, atık yönetimi yapılması, konuttan yangın duman tahliyesi, mahale yeterli taze hava verilmesi, uygun egzoz yapılması, mahal mahal ısı kaybı kazancının hesaplanması, kaliteli filtreler, radonu önleyen temel yapımı, garajların şartlandırılmaması, bina kullanıcılarının eğitimi konularıdır.

LEED Evler sertifikası adayı olan bir binada sürdürülebilirlik açısından yapılması gereken çalışmalara örnek olarak daha küçük bir bina inşa etmek, binanın şehir merkezine yakın olması, daha az ağaç kullanılması, enerji etkin bir bina tasarlanması, enerji modellemesinin yapılması, su kullanımının azaltılması, boru, kanal ve cephe yalıtımının kaliteli olması, atık yönetimi, yeterli taze hava ile binayı şartlandırma, klima santrali filtrelerinin kalitesi, enerji verimli aydınlatma konuları verilebilir.

Bütün bu sürdürülebilirlik çalışmaları binaya uygulandığında, testler yapıldığında ilk bakışta ufak bir maliyet artışı varmış gibi görünebilir fakat gerek işletme maliyetinin azalması gerekse de bina satış ve kiralama fiyatlarının artması ile tüm sürece tepeden bir bakış ile bakıldığında maliyetlerin yükselmediği aksine hem yatırımcı için hem de uzun vadede bina sahibi için konvansiyonel binalara göre kar sağlandığı bile söylenebilir.  Tabi ki maliyetin yanı sıra LEED sertifikalı evlerin gerek binadaki konfora, insan sağlığına ve çevreye olan olumlu etkileri unutulmamalıdır.