Elektronik Ürünlerde EPD, elektrikli ve elektronik ürünlerin yaşam döngüsü boyunca oluşan çevresel etkileri standart bir çerçevede açıklamaya yardımcı olur. Türkiye’de üretim yapan ve ihracat odaklı çalışan firmalar için bu beyan, ürün performansını çevresel verilerle görünür kılan güçlü bir araçtır.
Çevresel Ürün Beyanı, bir ürünün “çevre dostu” olduğunu ilan eden bir etiket değildir. Bunun yerine, belirlenmiş kurallara göre hesaplanan çevresel göstergeleri şeffaf biçimde sunar. Böylece üreticiler, müşteriler ve satın alma ekipleri aynı veri seti üzerinden değerlendirme yapabilir.
Elektronik Ürünlerde EPD, ürünün yaşam döngüsü değerlendirmesine dayanan ve çevresel performansını ölçülebilir göstergelerle açıklayan bir beyandır. EPD yaklaşımının temelinde LCA, yani Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi bulunur.
Güncel ISO 14025:2026 standardı, EPD programları ve çevresel ürün beyanları için temel ilkeleri ve gereklilikleri tanımlar. Ayrıca EPD geliştirilirken ISO 14040 ve ISO 14044 kapsamındaki LCA yaklaşımının kullanılmasını öngörür.
Elektrikli ve elektronik ürünler için sektör özelinde IEC 63366:2025 önemli bir çerçeve sunar. Bu standart, elektrikli ve elektronik ürün ve sistemler için ürün kategori kurallarını ve yaşam döngüsü değerlendirmesi yaklaşımını tanımlar. Ürün grubuna göre ek ürün özel kuralları da gerekebilir.
Teknik kapsamı incelemek için IEC 63366:2025 resmi standart sayfası kullanılabilir.
Bu nedenle her EPD projesinde program operatörü, geçerli PCR ve varsa ürün özel kuralları proje başında doğrulanmalıdır.
Elektrikli ve elektronik ürünler çok bileşenli yapılara sahiptir. Metaller, plastikler, elektronik kartlar, kablolar, bataryalar ve farklı üretim süreçleri aynı ürün içinde birleşebilir. Bu yapı, çevresel etkinin tek bir noktadan değerlendirilmesini zorlaştırır.
EPD, bu karmaşık yapıyı sistematik hale getirir. Hammadde kullanımı, üretim enerjisi, nakliye, kullanım aşaması ve ömür sonu senaryoları aynı metodoloji içinde incelenir.
Ürünün kullanım şekli de sonucu önemli ölçüde değiştirebilir. Örneğin enerji tüketen bir cihazda kullanım aşaması belirleyici olabilir. Buna karşılık bazı pasif bileşenlerde hammadde veya üretim süreçleri daha yüksek etki yaratabilir.
Bu görünürlük, ürün geliştirme ekiplerine somut bir iyileştirme zemini sağlar. Aynı zamanda satın alma, ihracat, sürdürülebilirlik ve teknik satış süreçlerinde güvenilir çevresel veri sunar.
ERKE’nin yaklaşımı ve hizmet kapsamı hakkında daha fazla bilgi için EPD Belgesi hizmet sayfasını inceleyebilirsiniz.
Sağlıklı bir EPD çalışması, doğru ve izlenebilir veriyle başlar. Veri kalitesi düşük olduğunda LCA sonuçlarının güvenilirliği de zayıflar.
Elektrikli ve elektronik ürünlerde genellikle şu veri grupları incelenir:
Ürün reçetesi ve bileşenlerin kütleleri
Metal, plastik, cam ve elektronik bileşen türleri
Tedarikçi ve hammadde bilgileri
Üretimde kullanılan elektrik, yakıt ve su
Fire, hurda ve üretim atıkları
Ambalaj malzemeleri
Fabrika içi ve tedarik kaynaklı taşıma verileri
Ürünün kullanım ömrü ve bakım senaryoları
Kullanım sırasında enerji tüketimi
Geri dönüşüm, yeniden kullanım ve bertaraf senaryoları
Veri toplama aşamasında ürün ailesinin kapsamı da netleşmelidir. Tek bir model için EPD hazırlanabileceği gibi, teknik olarak benzer ürünler belirli kurallar altında aynı çalışma içinde değerlendirilebilir. Bunun uygunluğu seçilen PCR ve program operatörü kurallarına göre kontrol edilir.
En kritik konu, ürünün gerçek üretim koşullarını temsil eden birincil verilerdir. Elektrik tüketimi, üretim miktarı, malzeme reçetesi ve atık verileri mümkün olduğunca tesis kayıtlarından alınmalıdır.
Tedarik zincirinden gelen veriler de önem taşır. Özellikle yüksek kütleli veya yüksek çevresel etkiye sahip bileşenlerde tedarikçi verisi sonuçları belirgin biçimde değiştirebilir.
Kullanım aşaması bulunan ürünlerde çalışma ayrıca teknik senaryolara dayanır. Güç tüketimi, bekleme modu, kullanım süresi ve ürün ömrü gibi parametreler açıkça tanımlanmalıdır.
İlk aşamada ürün kapsamı, hedef pazar ve uygun program operatörü belirlenir. Ardından geçerli PCR ve ürün özel kuralları kontrol edilir.
İkinci aşamada veri toplama şablonu hazırlanır. Üretici, tesis ve ürün bazlı bilgileri bu yapı üzerinden sağlar.
Sonraki adımda LCA modeli kurulur. Model, yaşam döngüsü boyunca kaynak tüketimini, emisyonları ve ilgili çevresel etki göstergelerini hesaplar.
Daha sonra EPD dokümanı hazırlanır ve doğrulama sürecine alınır. Programın gerektirdiği bağımsız doğrulama tamamlandığında beyan yayın sürecine geçer.
Bu aşamaların tamamı birbirine bağlıdır. Bu nedenle proje başında doğru kapsam kurmak, sonradan oluşabilecek veri boşluklarını ve revizyon ihtiyacını azaltır.
Türkiye’de elektrikli ve elektronik ürün üreten firmalar, EPD’yi yalnızca bir çevre dokümanı olarak değerlendirmemelidir. Belge; ihracat, teknik teklif, kurumsal satın alma ve sürdürülebilirlik iletişimi açısından da kullanılabilir.
Özellikle uluslararası müşteriler, ürün bazında doğrulanabilir çevresel veri talep edebilir. EPD bu ihtiyaca standartlaştırılmış bir yanıt sunar. Ayrıca üretici, LCA sonuçlarını kullanarak ürün tasarımında hangi aşamalara odaklanması gerektiğini daha net görebilir.
Bununla birlikte EPD tek başına düşük çevresel etki garantisi vermez. Asıl değer, ölçülebilir ve karşılaştırılabilir veri üretmesidir. Bu veri, sonraki iyileştirme çalışmalarının temelini oluşturur.
Elektronik Ürünlerde EPD, karmaşık ürün yapılarının çevresel etkilerini sistematik ve şeffaf biçimde ortaya koyar. Başarılı bir çalışma için doğru PCR seçimi, güçlü veri kalitesi ve tutarlı LCA modellemesi birlikte yürütülmelidir.
Elektrikli ve elektronik ürün üreticileri bu yaklaşımı yalnızca raporlama amacıyla değil, ürün geliştirme ve pazar iletişimi için de kullanabilir. Doğru kurulan süreç, çevresel performansın hangi aşamalarda iyileştirilebileceğini açık biçimde gösterir.
EPD çoğu ürün grubu için genel bir yasal zorunluluk değildir. Ancak müşteri şartnameleri, satın alma kriterleri, yeşil bina projeleri veya ihracat koşulları EPD talep edebilir. Ürüne ve pazara özel şartlar ayrıca kontrol edilmelidir.
EPD çerçevesinde ISO 14025:2026 temel referanslardan biridir. LCA çalışmaları ISO 14040 ve ISO 14044 prensiplerine dayanır. Elektrikli ve elektronik ürünlerde IEC 63366:2025 ve geçerli ürün özel kuralları ayrıca dikkate alınabilir.
Hayır. Karbon ayak izi yalnızca iklim değişikliğiyle ilişkili sera gazı etkilerine odaklanır. EPD ise seçilen PCR kapsamında birden fazla çevresel etki göstergesini birlikte raporlayabilir.
Bazı durumlarda mümkündür. Ancak ürünlerin teknik benzerliği, üretim yapısı ve program operatörü kuralları uygun olmalıdır. Kapsam kararı proje başlangıcında doğrulanmalıdır.
Elektrikli veya elektronik ürünleriniz için EPD hazırlamak, mevcut verilerinizi değerlendirmek veya uygun PCR kapsamını belirlemek istiyorsanız ERKE iletişim sayfası üzerinden bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Teknik ekibimiz, LCA modellemesinden EPD dokümantasyonuna kadar süreci ürününüze ve hedef pazarınıza göre yapılandırabilir.